Leefgewoonten en zwangerschapsklachten

TIP: voor informatie over hoe de zwangerschap zich van week tot week ontwikkelt: week tot week.

Gezond en gevarieerd eten

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten. 'Eten voor twee' is niet nodig, maar lijnen tijdens de zwangerschap is niet verstandig.

Verse groenten en fruit zijn belangrijke leveranciers van vitaminen, mineralen en vezels. Aardappelen, (volkoren)brood, rijst en pasta zijn belangrijke energiebronnen. Melk, kaas, eieren, vlees, kip en vis zijn belangrijk voor de calcium- en eiwitbehoeften van het groeiende kind en de moeder zelf. Halvarine, boter, margarine en vette vis voorzien in de behoefte aan vitamine A en D. Wees zuinig met vet en suiker. Snoep niet overmatig.

Foliumzuur & Vitamine D

Aan vrouwen die zwanger willen worden wordt geadviseerd om foliumzuur te gebruiken, in ieder geval tot zij 12 weken zwanger zijn. Dit vermindert de kans op een kindje met een open rug. Dagelijks 1 tablet van 0,5 mg is voldoende. De foliumzuurtabletten zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Wanneer je een vitaminepreparaat voor zwangeren slikt, zit er vaak al foliumzuur in. En wist je dat aardbeien ook veel foliumzuur bevatten?

Ook wordt zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven geadviseerd om extra vitamine D (5 microgram per dag) te gebruiken.

Toxoplasmose

Eet geen rauw vlees (bv rosbief, fricandeau, tartaar, filet américain of ossenworst). Was rauwe groenten en fruit goed. In rauw vlees en in ongewassen groenten/fruit komt soms een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Besmetting tijdens de zwangerschap kan gevolgen hebben voor het kind. Als je eerder toxoplasmose hebt gehad, dan ben je tegen deze ziekte beschermd.

Listeria

Eet geen producten die van rauwe melk zijn gemaakt. Deze kunnen de Listeria bacterie bevatten. Gezonde volwassenen worden hier zelden ziek van, maar een ongeboren baby is er wel gevoelig voor. In Nederland staat op de verpakking vermeld, of er gebruik is gemaakt van rauwe melk (au lait cru). In het buitenland is dit niet altijd het geval. Listeria kan ook groeien in andere rauwe producten, zoals rauwe groente, kip, vis en vlees die lang in de koelkast bewaard worden. Listeria is niet bestand tegen verhitting door koken of bakken. Eet dus bij voorkeur voedsel dat vers of vers bereid is, en bewaar dit zo kort mogelijk in de koelkast.

Vitamine A

In orgaanvlees zit veel vitamine A. Wil je orgaanvlees of producten die van orgaanvlees ( leverpastei, kippenlevertjes o.i.d )zijn gemaakt eten tijdens de zwangerschap, doe dat dan niet dagelijks. Teveel vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben voor het ongeboren kind.

Vocht

Drink minimaal 1.5 tot 2 liter vocht per dag.

Vitaminepreparaten

Vitaminepreparaten hebben geen extra gezondheidswaarde. Ze zijn niet noodzakelijk, als je gezond en gevarieerd eet. Indien je toch een vitaminepreparaat wilt gebruiken omdat het niet lukt om gezond en gevarieerd te eten, gebruik dan een preparaat speciaal voor zwangeren.

Roken

Roken in de zwangerschap brengt duidelijke risico's met zich mee. Zelf roken, maar ook veelvuldig verblijf in een rokerige omgeving, kan een nadelige invloed op de zwangerschap hebben. In sigaretten zitten schadelijke stoffen, die zorgen voor een verminderde doorbloeding van de placenta (moederkoek) met als gevolg een verminderde zuurstoftoevoer naar het kind. Het advies aan ouders luidt dan ook: stop met roken en vermijd rokerige ruimten zoveel mogelijk. Ophouden is voor velen moeilijk. Op de website www.stivoro.nl kun je meer informatie vinden over stoppen met roken in de zwangerschap.

Alcohol

Gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Uit onderzoek blijkt, dat hoe meer alcoholische consumpties je nuttigt per dag, hoe ernstiger de effecten zijn. Uit deze onderzoeken komt niet naar voren, wat het precieze effect is van sporadisch alcoholgebruik in de zwangerschap. De gezondheidsraad adviseert daarom aan vrouwen, die zwanger willen worden, zwanger zijn, of borstvoeding geven, geen alcoholhoudende dranken te drinken.

Drugs

Gebruik van harddrugs (amfetaminen, ecstasy, heroïne en cocaïne) in de zwangerschap wordt ten zeerste afgeraden. Ook softdrugs worden in de zwangerschap ontraden, mede omdat ze tegelijk met tabak gebruikt worden.

Medicijnen

Gebruik je medicijnen, geef dan vroegtijdig aan bij de huisarts of specialist dat je zwanger wilt worden of zwanger bent. Sommige stoffen hebben al vroeg in de zwangerschap invloed op de ontwikkeling van je kind. Bij pijnklachten kun je zonder gevaar paracetamol (zonder cafeïne en codeïne) gebruiken. Maximaal 6 per dag. Als de tandarts tijdens de behandeling locale verdoving wil toedienen bestaat hier tijdens de zwangerschap geen bezwaar tegen. Informeer hem/haar wel over je zwangerschap.

Tuinieren

Bij het werken in de tuin en het verschonen van de kattenbak is het belangrijk handschoenen te dragen en je handen nadien goed te wassen. In uitwerpselen van (vooral jonge) katten komt soms een parasiet voor, die toxoplasmose kan veroorzaken.

Sporten

Pas bij sporten je tempo aan. Zwemmen, fietsen en fitness zijn sporten die je heel goed tot het einde van de zwangerschap kunt beoefenen. Sporten waarbij je gemakkelijk met andere mensen botst of kunt vallen, zijn minder verstandig. Voor al deze dingen geldt: doe wat je altijd deed, maar verminder of stop wanneer je merkt dat het klachten geeft of wanneer het je meer vermoeit dan normaal. Zorg dat je voldoende vocht binnen krijgt.

Schadelijke stoffen en straling

Wees voorzichtig met chemische middelen zoals ongediertebestrijders, verf op terpentinebasis etc. Gebruik van een verf op waterbasis kan geen kwaad; lucht wel goed tijdens het gebruik. Van haarverf zijn tot nu toe geen schadelijke effecten bekend. Voor de zekerheid kun je beter geen soorten gebruiken waar loodhoudende oplosmiddelen in zitten. Is een röntgenonderzoek tijdens de zwangerschap noodzakelijk, vermeld dan duidelijk dat je zwanger bent. Soms kan het onderzoek uitgesteld worden tot na de bevalling. Vaak kan de baarmoeder afgeschermd worden. Het kind krijgt dan zo weinig mogelijk straling.

Seksualiteit

Er is geen bezwaar tegen het hebben van gemeenschap of een orgasme tijdens de zwangerschap. Alleen bij bloedverlies of vruchtwaterverlies wordt het afgeraden om gemeenschap te hebben. De beleving van seksualiteit kan tijdens de zwangerschap anders zijn. Ook is het mogelijk dat de vagina tijdens zwangerschap en borstvoeding droger aanvoelt.

Sauna en zonnen

Vermijd sauna en zonnebank in de eerste drie maanden. Het is onbekend of deze hoge temperaturen schadelijke effecten veroorzaken. Ga je daarna zonnen of in een sauna, drink voldoende, smeer je goed in met een zonnecrème en zorg regelmatig voor afkoeling.

Cafeïne

Een grote hoeveelheid cafeïne (meer dan 4 koppen koffie per dag) kan schadelijk zijn voor het kindje. Drink daarom niet teveel koffie of drink cafeïnevrije koffie. Cafeïne zit overigens ook in cola, thee en energiedranken als 'Red Bull'.

Zwangerschapsklachten

Als je zwanger bent, gebeurt er heel veel in je lichaam. Je lichaam verandert: hormonen zorgen ervoor dat je lichaam zich aanpast aan de zwangerschap, je gaat meer bloed aanmaken, je borsten groeien, het kraakbeen in je rug en bekken wordt week en je organen maken plaats voor de groeiende baarmoeder. Dat betekent dat je hierdoor klachten kunt krijgen. Ook verandert er veel in emotioneel opzicht.

De gebruikelijke zwangerschapsklachten zullen bij elke vrouw en bij elke zwangerschap verschillen. Belangrijk is om goed naar je lichaam te luisteren. Hieronder volgt een lijstje met typische zwangerschapsklachten en wat je er zelf aan kunt doen:

Moeheid

In het begin van de zwangerschap ben je vooral moe door de veranderde hormoonhuishouding. Ook kost het groeien van de baby erg veel energie voor je eigen lichaam. Het beste is er maar aan toe te geven: vroeg naar bed, een dag vrij en wat leuke dingen doen. Het dalen van het ijzergehalte werd vaak als oorzaak van de vermoeidheid genoemd. Uit onderzoek is gebleken dat het normaal is dat het ijzergehalte daalt tijdens een zwangerschap. Pas bij een zeer lage waarde kan dit vermoeidheid veroorzaken. Wij controleren daarom het ijzergehalte tijdens de zwangerschap.

Misselijkheid

Hormonale veranderingen, met name de toename van het hormoon HCG, veroorzaken misselijkheid. Vaak wordt de misselijkheid na de derde maand minder, dan neemt de placenta de productie van dit hormoon over. Eet regelmatig kleine beetjes zodat je maag niet leeg is. Ook is het handig voor het opstaan al iets eten, een kopje thee of een beschuitje. Kies voor licht verteerbaar voedsel. In ernstige gevallen kan eventueel medicatie worden gegeven door de huisarts.

Brandend maagzuur

Door een ander hormoon, progesteron, ontstaat onder andere verslapping van de sluitspier van de maag. Hierdoor kan het maagzuur dus makkelijker omhoog. En doordat je baby groter wordt, komt je maag wat in de verdrukking. Zit dus goed recht op als je eet, dat geeft je meer ruimte in de buikholte. Vermijd vet en gekruid eten, koolzuurhoudende dranken, koffie, alcohol en sigaretten. Ga niet direct liggen na het eten. Probeer eens een eetlepel vla of yoghurt; melkproducten verzachten de zuur voor een korte duur. Ook wil een extra kussen 's nachts wel effectief zijn. Wanneer niets meer helpt probeer dan de medicijnen zoals Antagel, Maalox, Regla-PH of Rennies.

Verstopping

Je kunt last hebben van verstopping in je darmen, harde ontlasting. De hormonen zorgen ervoor dat je darmen langzamer werken, met als gevolg dat je ontlasting langer in de darmen blijft en gaat indikken. Soms ontstaan aambeien wanneer je moet persen voor de ontlasting. Mogelijk gaan deze gepaard met bloed bij je ontlasting. Drink veel (2 ½ liter per dag) en blijf in beweging. Eet vezelrijk voedsel, groente en fruit en sla het ontbijt niet over! Soms kan je huisarts Lactulose voorschrijven. Voor aambeien is er speciale zalf verkrijgbaar bij Apotheek van den Bergh, Curanal.

Vaak plassen

Tijdens de zwangerschap moet je vaker plassen. Naarmate de baarmoeder groeit, komt er meer druk op je blaas en daardoor heb je sneller het gevoel dat je moet plassen. Als je heel vaak aandrang voelt om te plassen, kan dat door een blaasontsteking komen. Meestal heb je dan ook een branderig gevoel of pijnlijk gevoel bij het plassen. Neem in dat geval contact met ons of met de huisarts op.

Vaginale afscheiding

Vaginale afscheiding neemt vaak toe tijdens de zwangerschap. Dat is normaal. Laat het ons weten als de afscheiding een abnormale geur of kleur heeft. In de zwangerschap komt een vaginale schimmelinfectie vaker voor meer afscheiding gaat dan vaak gepaard met jeuk, pijn of een branderig gevoel. Waar nodig krijg je daarvoor medicijnen van de huisarts.

Harde buiken

Tijdens de zwangerschap voel je de spieren van de baarmoeder af en toe samentrekken. Dit worden ook wel harde buiken genoemd. Een harde buik ontstaat vaak bij inspanning en verdwijnt weer als je ontspannen bent. Af en toe een harde buik kan geen kwaad. Als je vaak een harde buik krijgt, kan dat betekenen dat je het rustiger aan moet doen. Doe het dan ook, het is een teken van je lichaam. Het is vaak lekker om tijdens een harde buik een warm bad te nemen of om een warme kruik tegen je buik aan te houden.

Rug- of bekkenpijn

Tijdens de zwangerschap veranderen je gewicht en houding en worden de bekkengewrichten meer beweeglijk. Dat kan soms rugklachten of pijn in het bekken opleveren. Bepaalde oefeningen kunnen helpen om je rugspieren te versterken. Ook zwemmen is goed voor je rug. Een goede houding kan de klachten verminderen, dus zorg dat je bij het bukken of tillen goed door je knieën buigt. Geef je onderrug voldoende steun bij het zitten. Draai als je uit bed komt eerst op je zij, en druk jezelf daarna zijwaarts omhoog. Als je er echter iedere dag last van hebt en het belemmert je in je dagelijkse leven is het verstandig om naar een fysiotherapeut te gaan. Vanaf 2005 heb je hiervoor geen verwijsbrief meer nodig. Wij kunnen je een goed adres geven.

Dikke enkels

In de zwangerschap zijn je bloedvaten wat slapper. Het is moeilijker om het bloed terug te pompen, vanuit je benen weer omhoog naar je hart. Daardoor krijg je dikke enkels. Ga liggen met je benen omhoog, masseer ze, blijf in beweging (lopen werkt al behoorlijk) of zet de koude douche op je benen.

Pigmentvlekken

Tijdens de zwangerschap kunnen door de zon bruine vlekken in je gezicht ontstaan (het ‘zwangerschapsmasker'). Vermijd zoveel mogelijk de directe zon door bv. in de schaduw te zitten en bescherm je huid tegen de zon om dit tegen te gaan. Na de zwangerschap verdwijnen deze vlekken meestal vanzelf weer, al kan het jaren duren. Ook gebruik van de zonnebank kan deze vlekken geven.

« Echo | Links »